Ik werd laatst herinnerd aan de “Sam Vines theorie van sociaaleconomische onrechtvaardigheid”. Dit idee, opgeschreven door fantasy-schrijver Terry Pratchett in 1993, werd als volgt uitgelegd door het personage van stadswacht Sam Vines: “Rijken zijn rijk omdat ze minder geld hoeven uit te geven. Pak schoenen. Een goed paar schoenen kost 50 dollar. Als je die niet kan betalen, koop je schoenen voor 10 dollar die het ook wel doen. Maar het dure paar schoenen houdt je voeten 10 jaar droog, terwijl een goedkoop paar, na een jaar vervangen moet worden. Na 10 jaar heb je dus 100 dollar aan schoenen besteed, en had je nog af en toe natte voeten ook.”

In het kort: mensen met geld, besparen geld.

Ik moest er aan denken, toen ik las over de aankomende CO2-heffng. Terwijl mensen met geld hun huis al lang goed geïsoleerd hebben, verwarmen met een efficiënte warmtepomp en het liefst nog goedkoop elektrisch rijden, is er een grote groep die zich dat allemaal niet kan veroorloven. Die zijn naast dat ze simpelweg meer energie verbruiken om hun huis warm te krijgen, straks ook nog eens extra geld kwijt aan de CO2 heffing. En al dat geld dat betaald moet worden aan de energierekening, kan niet worden gebruikt om diezelfde rekening omlaag te brengen. Ik noem dat “beleid van de stok”. Met straffende maatregelen mensen dwingen, terwijl je tegelijkertijd, het financieel moeilijk maakt voor ze om aan die dwang te voldoen. Zo krijg je de mensen niet warm voor vooruitgang nee.

Vervolgens richten die mensen zich vaak op figuren die de realiteit ontkennen en doen alsof klimaatverandering onzin is. Aan dat soort zwendelaars heb je natuurlijk helemaal niets. De wetenschap weet al lang dat het zo is, en in de echte wereld zie je verzekeraars al druk in de weer met kosten-baten tabellen op basis van hun nieuwe ervaringen. Ook in Oss is de laatste jaren bijvoorbeeld flink werk gemaakt van het verwerken van de steeds vaker voorkomende korte hevige regenbuien. Je kan ontkennen wat je wil, de realiteit haalt je in.

Dat betekent dus dat de energierekening omlaag brengen sowieso een nuttig streven is: goed voor je portemonnee en goed voor het milieu en klimaat.

Maar hoe? In Oss kun je bij de gemeente terecht voor een “stimuleringslening duurzaamheid“. Dat is een lening, maar alleen toegankelijk voor huiseigenaren, en er komt dan weer rente bij om de hoek kijken. Heb je geen geld, dan moet je lenen en worden de maatregelen voor jou dus nog duurder. Al moet het wel gezegd worden dat het genoemde rentetarief op de website van Oss hoger is, dan op de website van de SVN die de uiteindelijke lening verzorgt.

Dat gezegd, kan ons nieuwe college niet eens een renteloze lening in het leven roepen? Of misschien zelfs gerichte subsidies voor mensen met een zogenoemde smalle beurs? En ook beschikbaar voor huurders? Hopelijk trek je zo nog mensen over de streep en voorkom je daarmee de toekomstige hogere kosten voor de basisbehoefte van een verwarmde woning. Dat lijkt me nu eens fris nieuw idee. In de echte wereld kan de vooruitgang wel een helpende hand gebruiken. Zeker als het gaat om geld besparen.

Dat gezegd, kan ons nieuwe college niet eens een renteloze lening in het leven roepen? Of misschien zelfs gerichte subsidies voor mensen met een zogenoemde smalle beurs? En ook beschikbaar voor huurders? Hopelijk trek je zo nog mensen over de streep en voorkom je daarmee de toekomstige hogere kosten voor de basisbehoefte van een verwarmde woning. Dat lijkt me nu eens fris nieuw idee. In de echte wereld kan de vooruitgang wel een helpende hand gebruiken. Zeker als het gaat om geld besparen.

Deze column schreef ik voor lokale zender Dtv.